जिन्दगीको मोडहरुमा थरि थरिका मान्छेहरु सँग सहयात्रा गर्नु पर्दो रहेछ । मैले त हरेक मोडमा मलाई लुट्न खोज्नेहरु मात्र पो भेटे ! ती मध्येका केहिले त मलाई लुटेपनि । लुटेराहरुको भीडमा  एक जना भेटे जस्ले मलाई कहिले पनि लुट्न चाहेन । त्यसैले त यो मन ती महान् दिलका धनिप्रति जीवनको अन्तिम पलसम्म सोलुट गर्न पाउनु आफ्नो शौभाग्य ठान्छ । कि गर्नु कुरा खुनीको कि गर्नु गुणीको रे मैले यस्तै सुनेको कसैबाट । खै यो कस्तो जमाना हो अरुको छाती कुल्चेर आफु शिखर चढ्न खोज्ने । आखिर एकदिन मर्नु छ हामीले मर्दा साथ लाने केहि होईन तरपनि किन मान्छे अरुलाई लुट्न यति सारो व्यस्त छन् म त हैरान पो भाको छु । फुलको आँखामा फुलै संसार काँडाको आँखामा काँडै संसार रे आनी छोइङले गाएको सुनेको । म त साँच्चै पो होला भनेर फुलको आँखाले यो संसार नियाल्न थाले । मैले मात्र फुलको आँखाले संसार नियालेर नहुने रैछ नि ! फुलै फुलको संसार बनाउन त अरुले पनि पो त्यो गीत सुन्नु पर्ने रहेछ । सायद कार्य व्यस्तताको कारणले होला नि हगि काँडाहरुले त्यो गीत सुन्न नपाको । विचरा काँडाहरु ज्ञानको कमिले गर्दा म जस्तै कयौलाई विजाउन पुगे होलान कतिले तथानाम गालि गरे होला । माथिबाट भगवानले पनि पो आफ्नो बहिखातामा उस्को पाप दर्ता गरे होलान् । काँडाहरुको लोक परलोकमा हुने हरि विजोग सम्झेर मेरो त आङनै सिरिङग भएर पो आयो भन्या । मेरो जस्तै मुटू काँडाको भएको भए त सायद आफ्नो खुशीको लागि अरुलाई डस्ने थिएनन् होला नि हगि ? म पनि कस्तो हुस्सु भन्या काँडाको पनि मुटू हुन्छ त ? मुटू हुने मान्छेहरु त काँडा बन्नै सक्दैनन् नि । ला ! म त गुणीको कुरा गर्छु भनेको त खुनीको कुरा पो गर्न थालेछु । खुनीको बयान गर्नु भनेको त आफुपनि दुख्नु हो अरुलाई पनि दुखाउनु हो ।

मान्छेले एकदिन यो संसार छाडेर जानु पर्छ थाहा छ ! तरपनि मान्छे ज्यानमा प्राण रहुन्जेल अनेकन सपना देख्ने गर्दो रहेछ । फरक मान्छेको फरक सपना होला अनि सपनालाई सार्थक बनाउने तरिका पनि फरक नै होला । मैलेपनि पो हिजो एउटा सपना देखि टोपलेको थिए क्या । सपनालाई सार्थक बनाउन मेरो बल बुतोले भ्याए सम्मको कसरत गरेको थिए । म सपनाको सगरमाथा पुग्न लागेकै बेला नियतीले मलाई छल्यो । जिन्दगीको कुनै मोडबाट मेरो साथी बनाएर मलाई लुट्नको लागि एउटा काँडा पठाएछ । उस्को काम लुट्नु थियो मौका मिल्यो मलाई लुट्यो बाँच्ने आधार केहिपनि नराखी । फुलको आँखाले संसार नियाल्ने म तर मेरै सहयात्री चाहि काँडा दिएको थाहा पाउदा नियतीसँग सारो रिस उठेको थियो । म जाबोलाई रिस उठेपनि के नै गर्न सक्थे र बस पुर्पुरोमा हात राखेर रुन सिवाए । म लुटिएको पल मसँग त्यो बाहेक अरु विकल्पपनि त थिएन । के गर्नु जे हुनु पर्ने थियो आखिर भएरै छाड्यो मेरो केहि लागेन । मेरो साथमा काँडा छ कि फुल ख्यालै नगरी विश्वास गर्नु मेरै कमजोरी हो ! विश्वास नगरौ पनि कसरी मेरो त फुलको आँखा थियो नि ! त्यसैले त काँडालाई पनि फुलनै देखे । वास्तवमा यो संसारपनि त विश्वासमै अडिएको छ । फुलले कहिलेपनि शंखा रोप्न जानेको हुन्न नि भमरा पो पापी हो त फुलको पराग चोरी भाग्ने ।

यो संसारमा लिन मात्र खोज्नेहरुको बाहुल्यता छ यो कुरा सत्य हो । विना स्वार्थ दिन जान्नेहरु पनि छन् यो सत्यलाई पनि मैले स्विर्कानै पर्छ । खै म त्यो दानी मान्छेलाई के भनेर सम्बोधन गरौ । जस्को कारणले टुटेर फेरि जोडिन सफल भएको छु । सायद उनीसँग मेरो भेट नहुदो हो त यो दुनिया भन्दा धेरै पर पुगि सकेको हुन्थे होला । धन्य छ ईश्वर ! तिम्रो लीला एक हातले लुट्यौ अर्को हातले दियौ । हामी बिच भौगोलिक दुरता थियो ! तर आजको प्रविधिलाई माध्यम बनाएर एक अर्का विच धेरै नजिक हुन सफल भयौ । हामीमा कुनै स्वार्थ थिएन विना स्वार्थ हामी भावनाको नाउ चढेर धेरै ठाँउको सयर गर्न सफल भयौ । कुरै कुरामा मैले एकदिन भने ! म त जीवनसँग थाके अब मलाई जीउने रहर पुग्यो । मलाई त्यो दिन आकाश पाताल जोडेर धेरै सम्झाईन उनीले भनेका हरेक कुराहरु मुनासिव लाग्यो । सोचे मैले धेरै सोचे अनि बहकिन खोज्ने पापी मनलाई लगाम लगाउन थाले । केहि पल अगाडी सम्म मेरो निर्णय सहि हो भन्ने मन आफै होईन मेरो सोचाई गलत हो म गलत छु भन्न थाल्यो । आज म जे छु उनीले गर्दा नै छु । अचेल म गुमाउनु पर्दाको पीडाले दुख्दिन किनकि मेरो साथमा उनी छिन् । कोही त छ विना स्वार्थ मलाई मान्छे भन्ने मैले फुलेको हेर्न चाहाने । हो मैले फुल्नु पर्छ म मान्छे बन्न सक्नु पर्छ मैले फुल्दा मान्छे, बन्दा कोही एक त छ खुशी हुने । मैले अब हार्नु हुन्न थाक्नु हुन्न म मेरो दयालु साथीको खातिर अब मान्छे बन्ने छु । यदि मैले त्यसो गर्न सके भने मात्र उनी हाम्रो भेट सार्थक भएको मान्छिन रे  ! भालि समयको छालले उनीलाई जहाँ पुर्‍याएपनि मेरो प्रगतीमा मुस्कुराउछिन रे । यस्तो साथीको सपना पुरा गर्न मेरो कतव्र्य होईन त ?

मेरो मनको निजी ठम्याई थियो दुनिया स्वार्थी छ भन्ने तर उनीले मेरो ठम्याई गलत हो भन्ने प्रमाणित गरि दिईन् । यो धरतीमा स्वार्थीहरु मात्र छैनन् उनी जस्तो विशाल दिलकी धनिहरु पनि छन् जस्ले अरुलाई खुशी देख्न चाहान्छन् । म उनी जस्तो महान दिलकी धनिलाई आफ्नो आत्मिय मित्रको रुपमा पाँउदा अतिनै खुशी छु । म अब उनीले देखाएको बाटो हिड्नेछु । मेरो सफलताको पछाडी मात्र उनीको हात छ ! यदि म टुटेको पल उनीको साथ नपाएको भए यो सब सम्भवपनि त थिएन । त्यसैले त म भन्छु मान्छु उनीले हो मलाई पूर्नजन्म दिएको । म यो महानता प्रति आभार प्रकट गर्न चाहान्छु । मेरो जीवनको अन्तिमपल सम्म उनी मेरो दिलमा पुजिने छिन् ! हो म त्यो महानताको पुजा गरिरहने छु ।

मेलापातमा बिर्खे विद्रोहको कुरा गथ्र्यो । मलाई अहिले हो जस्तो लाग्छ एकदिन गाई बाख्राको गस्तिमा जाँदा भन्दै थियो अब ठूले हामीले चुप बस्नु हुन्न । हाम्रा बाउ बाजेले चुप बसेकै कारण आज हाम्रो यो गति भएको छ । हामीपनि चुप बस्ने हो भने भोलि हाम्रा सन्तानलाई बाँच्न गारो हुन्छ त्यसैले अब हामीले मुक्तिकोलागि लड्नु पर्छ । मेलापात वनपाखा गर्दा गर्दै एकदिन बिर्खे हराएको खवर गाँउभरि छताछुल्ल पोखियो । कसैले भने बिर्खे सुनकोशीमा डुब्यो कसैले भने बिर्खे मुग्लान पस्यो कसैले भने बिर्खे त मुक्तिकालागि लड्न गयो । फरक मान्छे फरक अन्दाज तर बिर्खे गाँउबाट हरायो । हराउने त हरायो कहाँ हरायो तर पल्लाघरे माईला बाले पाउनु सम्मको सास्ती पाए । एकातिर बुढैलीको सहारा बेखबर अर्कोतिर सेना पुलिसको हप्किदप्की साथमा थुप्रै यातनापनि । मलाई अझै सम्झना छ चाउरीएका माईला बाका गालामा सेनाको थप्पड पर्दा आगनमै गल्र्याम्म ढल्नु भएको गलहत्याउदै वेश क्याम्पसम्म लगेको अनि केहि दिनपछि तारिखमा छाडेको ।

एकदिनको कुरा हो म त गाई बाख्राको गस्तिमा थिए । परबाट एकहुल मान्छेहरु जंगलको बाटो हुदै बेशीतिर झर्दै थिए ! त्यो हुलमा हाम्रो बिर्खेपनि रहेछ । मलाई देख्न साथ बिर्खेले आफ्ना पाईला म भएतिर बढायो । मेरो छेउ सालको बुट्टामा अढेस लाग्दै भन्यो हेर ठुले म त हिडे मुक्तिको लागि लड्न । आज हामी पारी डाँडामा दुस्मनको किल्ला तोड्न जाँदैछौ । ठुले हाम्रो जीत हुनेछ हामी दुस्मनको ढाडमा टेकेर टाउकोमा प्रहार गर्दैछौ । दुस्मन हामी भन्दा धेरै गुणाले कमजोर छ उ केहि ठुला भनाउदा तानाशाहहरुको बलबुटोमा टिकेको छ हामीसँग त हजारौ शोषित पिडित नेपाली जनताहरुको साथ र आर्शिवाद छ । हामी जित्नेछौ अब छिट्टै देशलाई परिवर्तनको अग्रगामी दिशातर्फ मोड्नेछौ । मसँग यति कुरा गरि सक्दा उस्का साथीहरु धेरै तल पुगि सकेका थिए त्यसैले उस्ले हतारिदै भन्यो ठुले अब म जान्छु मलाई बेर भयो । यसो गारो सारो परेको बेला मेरो घरतिर हेर्दै गर ल ठुले भन्दै बाटो ततायो । उ त गयो नयाँ जोशका साथ जित्ने विश्वासका साथ तर मेरो मनमिथ¨लमा धेरै कुराहरुले उदुम मचायो । किन बिर्खे आफ्नै दाजुभाईलाई दुस्मन भन्दैछ के बिर्खेले चलाएको गोलीले अर्को भाईको छाती छिचोल्दा बिर्खेको विजय हुन्छ त हे भगवान आजको रात कति आमाहरु निसन्तान हुने होलान् कति दिदी बहिनीहरुको सिन्दुर पुछिने होला यहि कुराले मलाई रातभरि निदाउन दिएन ।

बिर्खे मेलापात वनपाखामा दोहोरी खेल्न विद्रोहको कुरा गर्न त्यसपछि कहिल्यै आएन । बिर्खेसँगको त्यो भेटनै अन्तिम भेट बन्न गयो । उ बस्ने लोक र हामी बस्ने लोकनै फरक भए । बिर्खेले मसँग छुटेको रात शहादत प्राप्त गरेछ भन्ने खवर आयो । बिर्खेले आफ्नो ज्यानको आहुती दियो उस्ले सहि गर् यो या गलत तर बिर्खेको बलिदानमा उस्को घरपविार अतिनै मर्माहत भए किनकि माईला बाको टेक्ने लौरो भाँचिन पुगेको थियो । दुखद त्यो घडिमा बिर्खेका सहयात्रीहरु नओइरिएका होईनन सान्त्वनाका पोका बोकेर । सान्त्वनाले मात्र त माईला बाको चुलो जल्न सम्भव थिएन । बिर्खेकै बलबुटोले त्यो घरको चुलो जलेको थियो साँझ विहान । बिर्खे गयो साथमा बुढा बाआमाको गाँसपनि लग्यो । बिर्खे निष्ठुरी हो या बिर्खेको प्राण लिने बन्दुकको गोली या बिर्खेलाई नचाउने समय हो निष्ठुरी यस्तै सवालको जवाफ खोज्न मेरो मन भड्कि रहे । आज भन्दा भोलि भन्दा बिर्खेलाई गुमाउनु पर्दा चोटहरु क्रमश टाम्सिदै जान थाल्यो ।

बिर्खेले हामीलाई छाडेर गएको पनि पाँच बर्ष पो भएछ । मलाई त हिजो सम्म बिर्खे हामीसँगै मेलापात वनपाखा गर्दै थियो जस्तो लाग्दैछ । पाँच बर्ष पछि आज मलाई बिर्खेसँग केहि भनु लागेको छ । बिर्खे तिम्रो आहुती माटोमा मिल्यो तिमीले हार् यौ बिर्खे हार् यो । खै तिमीले मेलापात अनि वनपाखामा फलाकेको जस्तो परिवर्तन अनि मुक्ति । मलाई लाग्छ बिर्खे हिजोको भन्दा झन आज देश भयावह बनेको छ । हेर त महंगीले सगरमाथा छोएको अनि त्यतिकै साथ दिदैछ िहंसा हत्यालेपनि । देशमा परिवर्तन ल्याउछु नयाँ नेपाल बनाउछु भन्नेहरु कुर्चीको लागि लड्दै छन एउटा कुर्चीको भाग बण्डा लगाउदै छन् अब तेरो पालो पुग्यो म बस्छु भन्छन् यस्ताहरुबाट तिम्रो सपना पुरा होला त । के तिमीले चाहेको परिवर्तन यहि थियो यो दिनकै लागि तिमीले कयौ भाईको प्राण लिएको कयौ आमाको कोख रित्याएको कयौ दिदी बहिनीको सिउँदो पुछेको यदि होईन भने आउ बिर्खे आउ तिमीले दिएको बलिदानको हिसाब माग तिमीलाई युद्ध मोर्चामा हुम्याउनेहरु सँग ।

हरेक क्षेत्रबाट पिछडिएको हाम्रो देश नेपालले विभिन्न् कालखण्डमा ठूलो क्षति व्यहोर्दै आउनु परेको कुराहरु सर्वविदितै छ । प्राकृतिक सम्पदाको धनी देश नेपाल के कति कारणबाट आजको परिस्थितीको सामना गर्नु परेको छ त आज हामीले सोच्नु पर्ने बेला आएको छ । हामी नेपालीहरु मनका धनी छौ त्यसैले जो कोहिलाई पनि सहजै विश्वास गरिहाल्छौ । के यसो गर्नु हाम्रो मूर्खता नै हो त यदि होईन भने हामी नेपाली हरेक पल्ट किन ठगिन्छौ त सामाजिक आर्थिक तथा राजनितीक क्षेत्रको ठगाईबाट कहिले मुत्ति पाईएला त यसरी नै हरेक क्षेत्रबाट ठगिदै जाने हो भने नेपालीको जीवन स्तर र समग्र नेपालको उन्नति हुन्छ भन्नु एकादेशको कथा जस्तै नहोला भन्न सकिन्न ।

विभिन्न काल खण्डमा भएका गरेका गल्तिहरुबाट पाठ सिक्दै मुलुकलाई छिटो भन्दा छिटो निकास दिनु आजको आवश्यकता हो । जनआन्दोलन २ मा नेपाली जनताले गरेका त्याग र वलिदान माटोमा मिल्न नदिने हो भने समयमै शान्ति र संविधान सुनिश्चित गरिनुपर्छ । अब पनि शान्ति र संविधानको बहाली भएन भने बहुदलिय लोकतन्त्र संस्थागत हुन सक्दैन । देशमा आमुल परिवर्तनको खाँचो छ शान्ति र संविधान विना परिवर्तन सम्भव छैन । वितेका दुई बर्षका अमूल्य समय सभासदहरुले आपसी खिचातानि मै विताए । नेताहरु आफूलाई सच्चा देशभक्त हुँ ठान्छन् भने जम्मभुमिको मायाँ गर्छन् भने दलगत स्वार्थबाट माथि उठेर देश र जनताका सर्वोपरि हितका लागि अबका समय खर्चने छन् । हिजो भए गरेको गल्तिलाई हृदयगमन नगरी आफ्नो कर्तव्य र दायित्व भुलेर फेरीपनि हिजोका जस्तै दलगत स्वार्थका कारण आपसी खिचातानिका ताण्डव नृत्य देखाए भने जनता चुप बस्नु हुन्न । जनताले दिएको अधिकार खोसेर बहुदलिय लोकतन्त्र संस्थागत गर्न अर्को विकल्प खोज्नै पर्छ । यदि समयमै यसो गर्न सकिएन भने जनआन्दोलन २ मा नेपाली जनताले गरेका त्याग र वलिदानको केहि अस्तित्व रहने छैन । फेरीपनि नेपाली जनता हिजो झै त्रासको जीवन गुजार्न विवश हुनु पर्ने छ । विद्यमान परिस्थितीमा एकता विना परिवर्तन सम्भव छैन । त्यसैले दलगत स्वार्थबाट माथि उठेर हातेमालो गर्दै देशका आमुलपरिवर्तनका लागि आफुलाई प्रयोग गर्नु आजको आवश्यकता हो । हालको परिस्थितीबाट मुलुकलाई निकाश दिन सक्ने नेतृत्वलाई निशर्त सहयोग गरेमा मात्र मुलुकले निकाश पाउने छ ।

जनआन्दोलन २ को सफलता पश्चात नेपाली जनता माझ बाँडिएका नयाँ नेपालको सपना आज सम्मपनि सपनामै सिमित छ । देशको मुहार फेर्नका लागि जनताद्धारा पठाइएका महाशयहरुको अहमता र दलगत स्वार्थका कारण आज लोकतन्त्र नै धरापमा पर्न लागेको छ । जनआन्दोलन २ मा नेपाली जनताले दिएका बलिदान माथि कुठाराघात भएको छ । दलहरुको आपसी खिचातानी कै कारण देशको राजनैतिक स्थिती दिनानुदिन भयावह बन्दै गएको छ । नेपाली जनताका त्याग र वलिदानले आर्जित सार्वभौम माथि तानाशाहहरुको गिद्धे नजर परिरहेको बेला हामी नेपाली जनतालाई नयाँ नेपालका लागि नयाँ संविधान समयमै दिन्छौ भन्नेहरु वीच असमझदारी कायम रहनु पक्कै पनि शुभ संकेत भने होईन । भय त्रास अनि महंगीमा पि_िल्सन कै लागि नेपाली जनताले यति ठूलो वलिदान दिएका हुन त यदि होईन भने किन आज सम्म पनि नेपाली जनता महंगीमा पिल्सदै त्रासको जीवन गुजार्न विवश छन् त जनताको जीउ धनको सुरक्षा अनि कालाबजारी रोक्नेतिर किन ध्यान जादैन एकता विना परिवर्तन सम्भव छैन तसर्थ परिवर्तनका लागि सवै दलहरुको ऐक्यवद्धता नितान्त आवश्यक छ । कलिलो लोकतन्त्रलाई सबै मिलेर गोडमेल गरे मात्र फस्टाउने छ अनि मात्र देशले आमुल परिवर्तनको गति लिने छ ।

सत्ता लुछाचुडीकै लागि जनताले चुनेर पठाएको होईन भन्ने कुराको बोध गर्दै दलगत स्वार्थबाट माथि उठेर वर्तमान चुनौतीको सामना गर्दै समुन्नत नेपाल निर्माणका लागि सम्वधित पक्षको समयमै ध्यान जानु पर्छ । यदि समय मै यसो गरिएन भने भोलि अवस्य पनि नेपाली इतिहासले धिक्र्काने छ । पटक पटक ठगिएका नेपाली जनताले कहिले पनि माफ दिने छैनन् फेरि अर्को पल्ट साथ दिने छैनन् । नेताहरुमा चेतना भया ।